Activiteiten/Archive1

Van Hamel-lezing 2010: Anders Ahlqvist

Datum: maandag 22 november. Aanvang lezing: 18.00 uur

Locatie: Utrecht, Drift 21, zaal 006. De toegang is gratis.

Professor Anders Ahlqvist (University of Sydney), voormalig beschermheer van de stichting, reisde naar Nederland af om op maandagavond 22 november de Van Hamel-lezing 2010 te verzorgen. De titel van zijn lezing was "Van Hamel on Anglo-Irish syntax".

De stichting organiseerde deze lezing in samenwerking met de opleiding Keltische talen en cultuur van de Universiteit Utrecht.

Keltisch Colloquium 2010 (twintigste editie)

Datum: zaterdag 29 mei 2010. Tijd: 10:30 - 17:00.

Locatie: Gemeentezaal, Jacobikerk, St. Jacobsstraat 171, Utrecht.

Programma:

10:50	Ontvangst; muzikale bijdrage van Iris van 't Veer en Daan van Loon
11:00	Opening en woord van welkomen door Ashwin Gohil (voorzitter)
11:10	wwoord van Lauran Toorians (oud-voorzitter)
11:40	Daphne Oosterhout: "Finn en Gráinne: een literaire puzzel"
12:40	Nico Roymans: "De goudschat van Amby en de relatie tussen Eburonen en rechtsrijnse Germani tijdens Caesars veroveringen"
13:40	pauze
14:30	muzikale bijdrage van Iris van 't Veer en Daan van Loon
14:45	Sven Meeder: "Ketterse Kelten: Ieren in religieuze conflicten op het Europese vasteland"
15:45	Martine Meuwese: "De metamorfosen van Merlijn"
16:45	afsluiting

Van Hamel-lezingen 2009 (2): Freya Verstraten

Datum: woensdag 9 december 2009. Deur open: 19.30. Aanvang: 20.00.

Locatie. Drift 21, zaal 0.03, te Utrecht.

Freya Verstraten: "Survival of the fittest law: het Ierse Brehon en Engelse gewoonterecht in de late middeleeuwen"

Abstract:

"Vanaf het moment dat Engelse kolonisten en masse voet op Ierse grond zetten, rees de vraag hoever het Engelse gewoonterecht (Common Law) reikte. Onder welke jurisdictie behoorde de Ierse bevolking te vallen, en, minstens zo belangrijk, hoe moest het rechtssysteem worden gehandhaafd in een samenleving waarin het gebied onder controle van de Engelse regering voortdurend veranderde. Het Engelse onvermogen om op deze vragen snelle en effectieve antwoorden te vinden riep allerlei problemen op. Ondanks pogingen van de regering om met forse straffen een alleenheerschappij af te dwingen voor het Engelse recht, bestond er onder de kolonisten de verleiding om elementen van het Ierse recht (Brehon Law) over te nemen. Gelijktijdig zagen vele Ieren de voordelen van het gewoonterecht en trachtten via petities aan de Engelse koning (of diens plaatsvervanger in Ierland) te bewerkstelligen dat zij onder dat recht kwamen te vallen.

In deze lezing zal de interactie tussen het Engelse en het Ierse recht onder de loep genomen worden. In hoeverre werden er elementen van het Engelse recht overgenomen door de Ierse bevolking, en waarom? En omgekeerd, welke voordelen zagen de Anglo-Ierse kolonisten in het gebruik van onderdelen van het Ierse recht? Tot slot wordt besproken welk recht als de uiteindelijke ‘overwinnaar’ van deze strijd moet worden beschouwd."

Van Hamel-lezingen 2009 (1): Ranke de Vries

Datum: woensdag 14 oktober. Deur open: 19.30. Aanvang: 20.00.

Locatie. Drift 21, zaal 0.03, te Utrecht.

Ranke de Vries: "Van ijselijk gegil tot dodelijk gezang"

Abstract:

"In de vroege Ierse literatuur komen geluiden en muziek veelvuldig voor, zowel in een positieve als een negatieve context. In positieve zin konden bepaalde soorten muziek bijvoorbeeld mensen in slaap sussen of doen lachen; ook kon het koeien meer melk laten produceren. In een negatieve context kon muziek mensen aan het huilen brengen en konden bepaalde geluiden de oorzaak zijn van verschrikkelijke gebeurtenissen. Er zijn verhalen waarin geluiden de hoofden van mensen bijna lieten barsten, en teksten waarin muziek mensen op het water in slaap deed vallen, waarna ze een verdrinkings- of andere gruwelijke dood stierven. In deze lezing wil ik graag ingaan op een aantal van de belangrijkste vormen en gevolgen van geluid en muziek in de literatuur van het vroege Ierland."

Keltisch Colloquium 2009 — 'Woeste mannen, wetten & wonderverhalen: Kelten in de marge'

Datum: zaterdag 30 mei 2009. Tijd: 11:00 - 17:30.

Locatie: Gemeentezaal, Jacobikerk, St. Jacobsstraat 171, Utrecht.

Programma:

11:00	ontvangst met koffie en thee
11:15	introductie
11:30	Felicja Hartman: "Levensdelicten in Oud-Iers en vroeg Grieks recht" Abstract. Levensdelicten zoals doodslag en moord kunnen ernstige gevolgen hebben als er binnen de getroffen gemeenschap geen duidelijke consensus bestaat over vreedzame afhandeling van een dergelijk misdrijf. Zo zouden er bloedvetes kunnen ontstaan; als de dader door familie van het slachtoffer is omgebracht, voelt de familie van de dader zich weer verplicht om die dood te vergelden. Op die manier houden families elkaar in een wurggreep die geen einde kent. Daarom hebben ook vroegere samenlevingen dikwijls middelen gehad om de rust binnen de gemeenschap te bewaren als er sprake was van een misdrijf zoals doodslag. In deze lezing wordt getoond op welke manieren de Ieren in hun juridische teksten levensdelicten benaderden. Er zal onder andere gesproken worden over de verschillende categorieën levensdelicten waar melding van wordt gemaakt, over de manier waarop dergelijke zaken afgehandeld werden en over welke personen betrokken waren bij de afhandeling van dergelijke delicten. Om de bevindingen uit de Oudierse teksten in een bredere context te plaatsen zullen ook de maatregelen na levensdelict in andere Indo-Europese culturen kort besproken worden. Zo zal er aandacht zijn voor attestaties in met name vroeg-Grieks, maar ook in vroeg Romeins recht en in Hittitische teksten. Op die manier hoopt Felicja Hartman, voor zover de bronnen dat toelaten, zowel een duidelijk beeld te schetsen van de middelen die in vroegere samenlevingen voor handen waren om orde te bewaren, als te bepalen of de oplossingen in de Oudierse juridische teksten uniek of juist in lijn waren met andere culturen.
12:30	Mícheál Ó Flaithearta: "Aspects of the outsider in Irish tradition" Abstract. In this lecture Dr. Ó Flaithearta will look at some of the words and concepts to denote and describe outsiders, foreigners and exiles as they appear in Irish law, genealogies and literature. Although the main focus will be on the Old and Middle Irish sources, the discussion will also include material from more recent periods. Many of the terms denoting an outsider convey the semantics of ‘outside’, ‘beyond’ (the sea, the tribe) but also ‘lacking/without’ (property, status, rights). Then there is gall/Gall and animal imagery (e.g. cú glas). Can we distinguish between outsiders from abroad or beyond the sea and outsiders from a bordering túath? Do they all have the same rights or lack of rights? Finally, the description (usually negative) of the language and custom (dress) of the outsider will be briefly touched upon.
13:30	lunch
15:00	Renée Calon: "Díberga en de Indo-Europese Männerbunde" Abstract. “Fo-dordsat íarum a chomaltaiseom im gabáil dána a n-athar 7 a seanathar díb .i. gat 7 brat 7 guin dáine 7 díberg." "Toen begonnen zijn (Koning Conaire's) pleegbroers te murmeren dat hun het vak van hun vader en grootvader ontnomen was, namelijk stelen en plunderen en mannen doden en roven.’ (vert. M. Draak en F. de Jong). Het bovenstaande citaat komt uit de Togail Bruidne Da Derga (‘De verwoesting van Da Derga’s hal’). Het is voor de moderne lezer op zijn minst een opmerkelijke passage, daar stelen, plunderen, het doden van mensen en roven doorgaans als zeer bedenkelijke praktijken worden beschouwd en zeker niet als 'vak'. Uit divers bronnenmateriaal blijkt dat het veelal om groepen aristocratische adolescenten ging die zich met dit zogenaamde 'vak' bezighield. Jonge mannen die voor een bepaalde periode buiten het stamverband waren geplaatst en in groepsverband, fíanna, vertoefden in de wildernis, om na deze periode terug te keren in de stam als volwassen getrouwde grondbezitters. Renée Calon wil in deze lezing aanschouwelijk maken dat het verschijnsel van deze groepen van jonge mannen in het vroege Ierland een sociaal, en vaak ook ritueel/religieus fenomeen is dat wereldwijd voorkomt. De zogenaamde Männerbund is vaak gerelateerd aan bepaalde riten en gebruiken omtrent de initiatie van de adolescente krijgers in de wereld van de volwassen mannen. Aan de hand van verschillende overeenkomsten tussen de diverse Indo-Europese volken wil Calon laten zien dat het vroeg-Ierse voorbeeld past in het specifiekere kader van de Indo-Europese Männerbunde. Door het tonen van vergelijkend materiaal op met name het gebied van mythologie en linguïstiek wil zij dit kader duidelijker vorm geven.
16:00	Iris van 't Veer: "Wonderlijke verhalen en stichtelijke gedichten: het commentaar bij Félire Óengusso" Abstract. De Félire Óengusso Céli Dé (‘The Martyrology of Óengus the Culdee’) is een heiligenkalender op rijm, geschreven in het Oudiers, waarin zowel Ierse als niet-Ierse heiligen herdacht worden. De heiligen verschijnen op de kalender in de volgorde van hun feestdagen. In de loop der tijd is er, naast de in totaal 591 kwatrijnen tellende hoofdtekst van de heiligenkalender, bij de kalenderdagen uitgebreid commentaar toegevoegd in de vorm van gedichten en (korte) verhalen. Deze notities zijn erbij geschreven door verschillende auteurs in het Oudiers, Middeliers, vroeg Moderniers en (Middeleeuws) Latijn en kunnen bijvoorbeeld bestaan uit genealogische gegevens van en anekdotes over de heiligen. In deze lezing wil Iris van ’t Veer iets gaan vertellen over de achtergronden van zowel de Félire Óengusso zelf als het bijbehorend commentaar. Hierbij zullen enkele gedichten betrokken worden uit het Brusselse Manuscript 5100-4 – een manuscript dat in de bestaande edities van de Félire Óengusso wat betreft het commentaar buiten beschouwing is gebleven.
17:00	afsluiting
17:30	einde

De stichting op Keltfest 2009

Datum: zaterdag 23 mei en zondag 24 mei 2009.
Locatie: Hollandse Biesbosch, Dordrecht.

Keltfest (website) is een festival met Highland Games, re-enactment, veel muziek, dans, theater en talloze stands. De stichting was hier aanwezig met een eigen kraam en met haar poster-tentoonstelling 'De Kelten door de eeuwen heen'. Festivalgangers konden bovendien op een kleine prijs kans maken door deel te nemen aan onze Kelten-quiz.

Van Hamel-lezingen 2008 (2): Gisbert Hemprich

Data: woensdag 22 oktober 2008. Deur open: 19:30. Aanvang: 20:00.

Locatie: zaal 0.03, Drift 21, Utrecht.

Er stonden dit najaar weer twee spraakmakende Van Hamel-lezingen op het programma. Twee keltologen van de Universiteit van Bonn (Institut für Anglistik, Amerikanistik und Keltologie) reisden elk voor een woensdagavond in oktober naar Utrecht af.

Gisbert Hemprich: "Quill and ink: European writing tradition as reflected in the iconography since the Middle Ages"

Abstract:

Towards the end of the Roman period papyrus rolls were gradually replaced by codex books, which consisted of layers of folded leaves. During this process papyrus was gradually replaced by parchment or vellum and the early reed pen by the quill pen. The iconography since the Middle Ages bears witness to the importance of quill and ink for more than a thousand years. It also bears witness to many interesting details concerning the writing process itself and the materials involved, the inventory of a medieval scriptorium and the production of codices.

Scholars in the field of medieval Celtic studies should have at least some knowledge of the early writing techniques as well as palaeography (the study of old handwriting) and codicology (the study of books as physical objects), especially when they are involved in editing medieval manuscript material. But today these are very often untilled fields of philological training.

Illustrated by miniatures derived from medieval illuminated manuscripts as well as later genre pictures the lecture aims to stir interest in this wide and fascinating field of the study of civilisation, and last but not least undertakes to encourage the audience to seek practical experience with quill and ink themselves.

Van Hamel-lezingen 2008 (1): Dagmar Bronner

Data: woensdag 8 oktober 2008. Deur open: 19:30. Aanvang: 20:00.
Locatie: zaal 0.03, Drift 21, Utrecht.

Dagmar Bronner: "Reading the Bóroma today: Reflections on the Book of Lecan version of the Leinster tribute tale"

Abstract:

The Bóroma relates the legendary history of a tribute levied by the kings of Ireland upon the province of Leinster over several generations, from its introduction as a payment of compensation up to its remission by means of a trick. The tale is found in two manuscripts, the twelfth-century Book of Leinster, and the Book of Lecan dating from the early fifteenth century. In the Book of Leinster the Bóroma is preserved as an independent text, whereas the version in the Book of Lecan is incorporated into a recension of Leabhar Gabhála, the major historiographical work of medieval Ireland treating the legendary settlements of the country and its (mostly legendary) kings.

Starting from a comparison of the contents of the two versions, the lecture will examine the Bóroma text in the Book of Lecan within its manuscript setting. This way of approach, furthermore, will provide a basis for addressing more general questions of medieval philology.

De stichting op Keltfest 2008

Datum: zaterdag 31 mei en zondag 1 juni 2008.

Locatie: Hollandse Biesbosch, Dordrecht.

Keltfest (website) is een festival met Highland Games, re-enactment, veel muziek, dans, theater en talloze stands. De stichting was hier aanwezig zijn met een eigen kraam en met haar vernieuwde poster-tentoonstelling 'De Kelten door de eeuwen heen'. Festivalgangers konden bovendien op een kleine prijs kans maken door deel te nemen aan onze Kelten-quiz.

Keltisch Colloquium 2008 — Thema: 'Kelten & seksualiteit'

Datum: zaterdag 24 mei 2008. Tijd: 11:00-17:30.

Locatie: Zaal 0.03, Drift 21, Utrecht.

11:00	ontvangst met koffie en thee
11:15	introductie
11:30	Jamnadas Gohil: "Ovidius, Vātsyāyana en Wu Hsien: geestgenoten en toch zo anders!" Abstract. In deze lezing besteedt Jamnadas Gohil aandacht aan drie figuren van totaal verschillende culturen, die in uiteenlopende perioden werkzaam waren. Het beoogde doel is om concreet aan te tonen dat de maatschappelijke houding tegenover de seksualiteit binnen een bepaalde cultuur een weerspiegeling is van de algemene, ethische regels en taboes van de desbetreffende cultuur. De losbandigheid van de Romeinen vierde hoogtij in de eerste eeuw na Chr. Schrijvers die gezamenlijk bekend stonden als de “scriptores erotici” hielden zich bezig met gedetailleerde, erotische beschrijvingen van mythische figuren. De dichter Publius Ovidius Naso is één van de belangrijkste bronnen van erotische gegevens. Zijn “Ars Amatoria” is een universeel handboek over liefde en haar manifestatie. Zijn “Amores” is een opeenvolging van karakterschetsen over de verliefden en de geliefden in de vorm van minnedichten. De “Remedia Amoris” is ondanks zijn negatieve toon toch cynisch erotisch. Oude Hindoe-literatuur behandelt in verrassende details ieder mogelijk aspect van de erotiek. Er zijn gidsen, handboeken, lijvige verhandelingen, en monografieën gewijd aan bepaalde onderwerpen: coïtale technieken, mannelijke en vrouwelijke kenmerken en tendenzen, allerlei middeltjes en minnedranken. Van al deze handboeken is de “Kāma Sūtra” geschreven door Mallanāga Vātsyāyana het meest gekend. Wu Hsien, tenslotte, was een Taoïst. Het Taoïsme verlangt niet dat men aardse of hemelse vreugde zou opgeven, noch vraagt het om allerlei verlangens zoals hunkering naar schoonheid, reuk, smaak en zinnelijke liefde te verwerpen. Het raadt iedereen aan om zijn smaak en een gezondere levenswijze te ontwikkelen. In het genieten van “natuurlijke” of “artistieke” zaken is een Taoïst in verbinding met het universum.
12:30	Leni van Strien-Gerritsen: "Sex in the Law: Be- en veroordeling van seksualiteit in het Oudierse en Welshe recht." Abstract. Het recht, gecodificeerd of niet, weerspiegelt de maatschappij, waarin het functioneert en geeft zo een beeld van de opvattingen die daarin leven. Zowel het Oudierse als het Welshe recht bevatten bepalingen met betrekking tot seksualiteit. Het gaat hier niet om morele veroordelingen, maar om het strafbaar stellen van bepaalde handelingen en het rechtsingang verlenen aan het slachtoffer. De juridische bronnen vragen daarom om een geheel andere benadering dan bijvoorbeeld de literatuur. Het inheemse recht is zowel in Ierland als in Wales opgetekend na de komst van het Christendom. De vraag dient gesteld te worden in hoeverre de streng afwijzende houding van de kerk tegenover seksualiteit, zowel voor clerici als leken, van invloed is geweest op de inhoud van de teksten. De literatuur geeft een veel vrijere moraal te zien dan de strenge kerkelijke regels voorschrijven. Hetzelfde geldt overigens voor het Oude Testament en de Ieren hebben daar dankbaar gebruik van gemaakt om hun vrijheid op dit gebied te verdedigen. De penitentialia ( kerkelijke boeteboeken) zowel in het Oudiers als het Latijn (waarvoor in enkele gevallen een Ierse oorsprong wordt verondersteld) geven lijsten met boetes voor allerlei gradaties van seksuele overtredingen. Daaruit kan toch op zijn minst geconcludeerd worden dat die in ieder geval niet geheel non-existent waren.
13:30	lunch
15:00	Lauran Toorians: "Geen seks in de Mabinogi: het verhaal van Pwyll en de vrouw van Arawn." Abstract. De Mabinogi is een cyclus van vier verhalen in het Middelwels, mogelijk geschreven in de late elfde eeuw. De verhalen werden vooral bekend in vertalingen en als onderdeel van een grotere groep van elf of twaalf verhalen en met de overkoepelende titel (De) Mabinogion. De eerste ‘tak’ van de Mabinogi (Mabinogi Pwyll) is zelf weer opgebouwd uit drie episodes die weliswaar samenhangende, maar toch min of meer zelfstandige verhalen vormen. In deze lezing beperken we ons tot het eerste van deze drie episodes waarin wordt verteld hoe Pwyll zijn bijnaam ‘hoofd van de Annwfn (de Andere Wereld)’ verdient. Voor de duur van een jaar en een dag ruilen Pwyll en Arawn, heer van de Andere Wereld, van positie. Pwyll krijgt daarbij het uiterlijk en de gestalte van Arawn en omgekeerd, met als opzet dat Pwyll zo – ‘vermomd’ Arawn – een lastige taak kan vervullen waartoe Arawn niet in staat is. Pwyll vervangt Arawn gedurende dit jaar in alles, dus ook als echtgenoot. De auteur van het verhaal besteedt veel aandacht aan dit aspect, waarbij expliciet wordt vertelt hoe beide ‘partners’ al die tijd geen seks hebben. Aan het eind van het jaar spreekt Arawn lovende woorden over deze standvastigheid, maar de lezer blijft toch met een aantal vraagtekens zitten. Over dit zelfgekozen celibaat van Pwyll in de Andere Wereld blijkt verbazingwekkend weinig (secundaire) literatuur te bestaan en ook ik heb niet de pretentie in deze lezing alle vragen die bij deze tekstpassage opkomen te kunnen beantwoorden. Zelfs het zo volledig mogelijk formuleren van de juiste vragen is hier echter al een uitdaging.
16:00	Ashwin Gohil: "Antieke Kelten: seksualiteit?" Abstract. De antieke Kelten zijn beroemd en berucht wanneer er gesproken wordt over hun vechterstalenten, hun heldendaden en zwelgpartijen, hun ambachts- en kunstzinnige talenten. Maar wat weten we eigenlijk over het seksleven van de doorsnee Kelt? Waren zij in dat opzicht zoveel anders dan de vele andere volkeren uit hun tijd, zoals de Grieken en Romeinen? Het zijn namelijk juist deze klassieke auteurs die ons een summier inzicht bieden in dit minder besproken aspect van het leven van een Kelt; het bewijsmateriaal is namelijk schaars en bijgevolg blootgesteld aan speculatie. Echter, dankzij de opmerkzaamheid van de klassieke antieke auteurs kunnen we misschien toch een gedeeltelijk beeld schetsen van hoe een Kelt – en dit in erg brede en wellicht ook wel veralgemenende zin – zijn lusten en driften beleeft. Zo kunnen we o.a. tekenen van homofilie waarnemen wanneer we sommige auteurs mogen geloven. Een belangrijke figuur is o.a. Aristoteles, natuuronderzoeker, filosoof en een leerling van Plato, die in deze context befaamd was voor zijn bewering dat de vrouw inferieur is aan de man. Waarschijnlijk mede hierdoor was hij eerder geneigd om tekenen van pederastie of knapenliefde te zien bij de Kelten, en dat ze in weerwil van de schoonheid van hun vrouwen toch de voorkeur gaven aan de jongensliefde (Politica, II.6.6). Dus in dit opzicht waren de Kelten zeker niet anders dan andere tijdgebonden volkeren! Met deze bijdrage hoop ik in de eerste plaats een overzicht te kunnen aanbieden van wat we weten over de seksualiteit van de Kelten, om vervolgens uit te kunnen maken of we hiermee onze kijk op de antieke Kelt kunnen vervolledigen.
17:00	afsluiting
17:30	einde

De stichting op Elf Fantasy Fair

Datum: zaterdag 19 en zondag 20 april 2008.

Locatie: Kasteel de Haar, Haarzuilens.

Op 19 en 20 april vond de Elf Fantasy Fair plaats, een populair en groots opgezet fantasy-spektakel met middeleeuwse muziek, dans, lezingen, theatervoorstellingen, optochten en gerenommeerde artiesten. Het hoofdthema van deze editie was ‘Kelten’, met twee locaties die exclusief aan dit thema zijn gewijd: de ‘Celtic Tent’ en ‘Celtic Woods’. De Stichting was hierbij aanwezig met een eigen kraam, te vinden in de ‘Celtic Tent’, en presenteerde daar voor het eerst haar vernieuwde poster-tentoonstelling ‘De Kelten door de eeuwen heen’. Een tweetal sprekers gaf op beide dagen een lezing over spraakmakende Keltische onderwerpen:

	Bart Jaski: "Kelten: verminkte nudisten op gay-parade"
	Kim Heijda: "Oorlogsgodinnen, furiën en heksen: betekenissen van het Oud-Ierse woord badb"

De Elf Fantasy Fair werd gehouden op 19 en 20 april 2008, tussen 10:00 en 19:00, op het Kasteel de Haar in Haarzuilens. Voor verdere informatie over het festival, zie de website (www.elffantasy.eu).

Van Hamel-lezingen 2007: Agnes Jasper

Datum: woensdag 30 januari 2008. Tijd: 19:30 (deur open), 20:00 (aanvang). Omdat de Van Hamel-lezing van 18 oktober 2007 wegens ziekte moest worden afgelast, werd er een nieuwe datum geprikt.

Locatie: Drift 21, zaal 0.03, Utrecht.

Agnes Jasper: 'Black is the new green!' Over goths, neo-heidenen en neo-Kelten

Abstract: Als we ons verdiepen in hedendaagse jongerenculturen als gothic, fantasy of ook wel neo-paganisme, dan valt ons de groeiende interesse op voor de oude Kelten. Onder jongeren groeit de waardering voor oude, historische instrumenten, de interesse in oude ambachten en afwijkende, vroeg-Europese denkwijzen. Er zijn een aantal thema's die in deze lezing steeds weer naar boven komen: vrouwelijkheid maar ook mannelijkheid, opvattingen over de natuur, belangstelling voor geschiedenis, een bepaalde mate van grimmigheid, de sociale rol van muziek, en subculturele identiteit. Op wat voor manier zijn de oude Kelten, of het idee dat we hebben van wie de oude Kelten waren, een inspiratiebron voor de hedendaagse jeugd? Wat wakkeren de oude Kelten bij ons aan?

Agnes Jasper is cultureel antropologe, goth-deskundige, en organisator van o.a. het Bal du Masque.

Van Hamel-lezingen 2007: Claude Sterckx

Datum: donderdag 25 oktober 2007. Tijd: 19:30-21:00.

Locatie: Drift 21, zaal 109. Utrecht.

Claude Sterckx: " Áirne Fhinghéine and the Prechristian concepts of the creation of the world"

Abstract: Most ancient mythologies, either of 'Indo-European' or even other types, shared analogous basic concepts about the similar structure of macrocosm and microcosms. They also shared analogous concepts about the ways by which our world – or any one – begun. The Irish Áirne Fhinghéine presents the birth of King Conn Céadchathach as the eve of a new (microcosmical) age of the world and describes it as associated with several wonders that go along with those ancient mythological concepts but totally differ from the Biblical account of the beginnings of the world. It seems thus to open a window upon Prechristian Celtic Beliefs.

Claude Sterckx is verbonden aan Université Libre de Bruxelles, docent aan het Institut des Hautes Etudes de Belgique, decaan van de Faculté Ouverte des Religions et des Humanismes Laïques, en voorzitter van het Belgisch Genootschap voor Keltische Studies.

Voor wie het interesseert zijn de volgende bronnen online beschikbaar:

• Een samenvatting door D. Wiley.
• Een editie van de tekst in het Boek van Lismore is te vinden op het Thesaurus Linguae Hibernicae (UCD).
• Zie het Celtic Digital Initiative (UCC) voor A. M. Scarre (ed.), "Airne Fingein inso." O. J. Bergin et al. (eds), Anecdota from Irish Manuscripts 2. Dublin, 1908. 1-10.
• Studenten Keltisch hebben via Omega toegang tot de vertaling in T.P. Cross en A.C.L. Brown, "Fingen's Night-watch." Romantic Review 9 (1918), 29-47.

De stichting op het Schotlandfestival 2007

In het weekend van 2 en 3 juni 2007 was de stichting aanwezig op het Schotlandfestival (Hollandse Biesbosch, Dordrecht) met de tentoonstelling 'Schotkracht'. De tentoonstelling werd mede mogelijk gemaakt dankzij de financiële steun van het Prins Bernhard Cultuurfonds.

Keltisch Colloquium 2007 — Keltische beestenbende

Zaterdag 2 juni 2007. Tijd: 11:00 - 17:00. Zaal 0.32, Drift 21, Utrecht.

Dit jaar stond het colloquium speciaal in het teken van 'dieren in de Keltische wereld'.

Programma:

11:00	ontvangst met koffie en thee
11:15	introductie
11:45	Dimitri Boekhoorn: "Dieren in de Keltische mythologie." Abstract. Dieren spelen een zeer belangrijke rol in alle oude beschavingen. Ze zijn zowel acteurs als symbolen. Daarom vinden we ze terug in alle mythologieën, en wel in het bijzonder in de Keltische mythologie. Het dier als archetype geeft het instinct van de mens weer. Dieren symboliseren kosmische krachten en bovenal de goddelijke harmonie die de wereld regeert. Wie het bovennatuurlijke bestudeert, staat dicht bij de natuur en kan niet om het dierlijke zinnebeeld heen. Een voorbeeld van de gewichtige positie van dieren in de Keltische mythologie vinden we in middeleeuwse teksten waarin dieren verbonden zijn met klank en muziek. Geluid, muziek en het (goddelijke) woord hebben de kosmos geschapen volgens de doctrines van diverse beschavingen. Muziek en geluid drukken in zekere zin, net als dieren, de perfectie van de schepping uit. De zang der vogels, het gezoem der bijen en ander diergeluid zijn alles behalve onbeduidend. Het is paradijselijke of zelfs godentaal.
12:30	Greta Anthoons: "Paarden, ruiters en wagenmenners: symbolen van de aristocratie in de ijzertijd." Abstract. Paarden stonden zonder twijfel ergens bovenaan de lijst van prestigieuze dieren in de ijzertijd. In vele andere streken en tijden was dat trouwens niet anders. De laatste jaren komen meer en meer voorbeelden aan het licht van paarden die ritueel werden begraven. Bij wagen- en ruitergraven is het paard meestal slechts symbolisch aanwezig, onder de vorm van paardentuig. Net als de metalen onderdelen van wagens heeft het paardentuig een paar van de sterkste staaltjes van La Tène kunst opgeleverd. Het zicht van een dravende ruiter of een voorbijrazende wagen getrokken door twee schitterende paarden moet verblindend zijn geweest. Verder laten ook de antieke bronnen hier en daar een glimp zien van het gebruik van paarden en wagens bij de Galliërs en de Britten, maar ook in de vroegmiddeleeuwse literatuur vallen soms interessante parallelen te ontwaren.
13:15	lunch
15:00	Jacqueline Borsje: "Betoverde herten, vreemde slangen en andere dieren in middeleeuwse Ierse toverspreuken en gebeden." Abstract. In deze lezing worden drie gerelateerde middeleeuwse Ierse teksten uit verschillende genres besproken, waarbij wordt ingegaan op de representatie van het kwaad en de wijzen waarop hiermee wordt omgegaan. De eerste, een hagiografische tekst, beschrijft het gevaar van lichamelijk geweld, dat door de zegen van een heilige teniet wordt gedaan. Deze zegen wordt verbonden met de tweede tekst in retorisch proza, later bekend als de Faíd fiada of ‘De Hertenkreet’. Door de tekst hardop uit te spreken zou de spreker zich beschermen tegen spiritueel en lichamelijk kwaad. Zowel de eerste als de tweede tekst maken deel uit van een literaire traditie over gedaanteverandering in herten en onzichtbaarheid. Deze twee motieven worden van oudsher geassocieerd met de bovennatuurlijke bewoners van Ierland. De derde, ‘mythologische’ tekst beschrijft de féth fia(da), een onzichtbaarheidsspreuk, and stelt deze voor als onverenigbaar met het christendom. De drie teksten zijn voorbeelden van hoe middeleeuwse Ieren probeerden om te gaan met (hun angst voor) het kwaad door het gebruik van het concept ‘woorden met (bovennatuurlijke) kracht’.
15:45	Paul Wackers: "Dieren in middeleeuwse boeken." Abstract. Hoe middeleeuwers in de werkelijkheid met dieren omgingen is vrijwel niet meer na te gaan. Wat ze allemaal over dieren dachten, is ook in de nevelen der tijd verdwenen. Onze kennis over de midddeleeuwse omgang met dieren moet wel gebaseerd zijn op de overgeleverde bronnen, waarbij handschriften en incunabelen een dominante plaats innemen. In mijn lezing zal ik daarom een globaal beeld schetsen van de verschillende manieren waarop dieren in die middeleeuwse boeken voorkomen. Ik zal daarbij zowel aandacht besteden aan verschillende teksttypen (wetenschappelijk, verhalend, geestelijk, praktisch gericht) als aan de manier waarop dieren worden afgebeeld.
16:30	afsluiting
17:00	einde

Dit colloquium werd mede mogelijk gemaakt door het OGC (Onderzoeksinstituut voor Geschiedenis en Cultuur) aan de Faculteit Letteren, Universiteit Utrecht.

Van Hamel-lezing 2006 (Thema Wales): Marged Haycock

Zaterdag 2 december 2006. Tijd: 13:30 - 17:00.

Zaal 1.05, Drift 21, Utrecht.

Op zaterdagmiddag 2 december organiseerde de stichting alweer de zestiende editie van de Van Hamel-lezing. Deze werd uitgesproken door Marged Haycock (Universiteit van Wales, Aberystwyth) en luidde 'Poets and textiles in late medieval Wales'.

De lezing werd met twee aanvullende lezingen uitgebreid tot een themamiddag, waarbij Wales, van de vroege tot de late middeleeuwen, centraal stond. De sprekers die Marged Haycock voorafgingen, waren Nicki Bullinga met haar lezing 'Arthur in Wales, de verhalen achter de plaatsnamen' en Karianne Lemmen met 'Middeleeuws detectivewerk: op zoek naar de sporen van een Oudwelshe geschreven literatuur'.

Programma:

13:30	Nicki Bullinga: "Arthur in Wales, de verhalen achter de plaatsnamen."
14:15	Karianne Lemmen: 'Middeleeuws detectivewerk: op zoek naar de sporen van een Oudwelshe geschreven literatuur.'
15:00	pauze
15:30	Marged Haycock: "Poets and textiles in late medieval Wales."
17:00	einde

Keltisch Colloquium 2006 — Lustrumeditie 'Feesten in de Keltische Wereld'

Zaterdag 20 mei 2006. Tijd: 11:00 - 17:00.

Zaal 0.06, Drift 21, Utrecht.

Op zaterdag 20 mei organiseerde de stichting het Keltisch Colloquium 2006. Aangezien de stichting dit jaar haar vijftienjarig bestaan viert, stond de 2006 editie van het jaarlijkse colloquium speciaal in het teken van 'Feesten in de Keltische wereld'. Zie Kelten 31 voor een verslag van de lezingen.

Programma:

11.00	Ontvangst met koffie en thee
11.15	Opening
11.30	Marc Schneiders: "Féil / gwỳl: een gek woord voor een feest." (moest wegens ziekte helaas afzeggen) Abstract. Het Ierse woord féil (feest) en verwante woorden in andere Keltische talen hebben etymologisch hun oorsprong in het (Kerk-) Latijnse vigilia (wake). Hoe heeft deze betekenisverschuiving zich kunnen ontwikkelen? Want een wake is vooral een boete-achtige activiteit in de vroege Kerk en dus geen feest. En hoe liggen de sporen van het ene naar het andere Keltische taalgebied?
12.10	Bernadette Smelik: "A threulaw a wnaethant bwyt a llynn a cherdeu a chyuedach. 'En zij brachten de tijd door met eten en drinken, en met liederen en vrolijkheid." Over feesten in Middelwelshe literatuur'." Abstract. In haar lezing zal Bernadette Smelik ingaan op het fenomeen 'feest' in Middelwelshe gedichten en prozateksten van de vroegste tijd tot de vijftiende eeuw. Zij zal niet alleen vindplaatsen bespreken en een rode lijn uitzetten, maar ook zal zij gangbare (deel)interpretaties van enkele gedichten nuanceren. Tevens zal de vraag worden gesteld waarom er zo weinig over feesten geschreven wordt in de Middelwelshe literatuur.
12.50	Lunch
	De sprekers, van links naar rechts: Bernadette Smelik, Marco Mostert, Herman Clerinx en Vincent Megaw
14.30	Marco Mostert: "De ernst van de luim: over de betekenissen van feesten in de Middeleeuwen." Abstract. In de Middeleeuwen hadden feesten een belangrijke symbolische betekenis, zoveel is zeker. Het feest en het alledaagse staan tegenover elkaar, en sluiten elkaar uit op een manier die doet denken aan de oppositie tussen het spel en het alledaagse. Het gaat om het doorbreken van de sociale en materiële orde. En het gaat steeds om een sociaal gebeuren. Zo kan men het middeleeuwse ‘feest’ definiëren, maar daarmee hebben we nog geen greep op de verschillende soorten sociale betekenissen van feesten en feestvieren die men in de Middeleeuwen kan onderscheiden. Er zijn religieuze en niet-religieuze aanleidingen en redenen voor feestvieren te onderscheiden. In de (visuele én geschreven) bronnen voeren de religieuze feesten aanvankelijk de boventoon. Later, wanneer de cultuur van het hof belangrijk wordt, wordt naast de liturgie ook het, deels anders geïnspireerde, feestvieren door de aristocratie onderwerp van afbeelding en beschrijving. Feesten in de privésfeer krijgen, zo lijkt het, eerst in de late Middeleeuwen aandacht. In deze bijdrage wordt getracht om enkele facetten van de sociale functies van middeleeuwse feesten te belichten. Feesten blijken belangrijk voor de representatie van sociale verschillen en voor het bestendigen van de status quo.
15.10	Herman Clerinx: "Hoe Keltisch zijn Allerheiligen en Halloween?" Abstract. Het is bijna een cliché geworden. Allerheiligen op 1 november – en Halloween dat daaruit is gegroeid – zijn weinig meer dan het oude Keltische Samhain in een christelijk jasje. Maar klopt deze algemeen verspreide mening? De jongste jaren plaatsen enkele historici en een grotere groep volkskundigen er vraagtekens bij. Zij wijzen erop dat in de volkscultuur wel vaker voor bestaande gebruiken naar een oude oorsprong wordt gezocht, en dat die desnoods wordt verzonnen. Maar daarom is zo’n verklaring nog niet correct. Bij nader onderzoek vinden deze historici en volkskundigen geen oude teksten, waaruit kan blijken dat Allerheiligen op 1 november inderdaad een vervanging was van Samhain. De oudste Ierse bronnen maken gewag van een feest voor al de martelaren in de lente, niet op 1 november. Pas rond 800 werd in Ierland en Wales dit feest op 1 november gevierd. Op dat ogenblik herdacht men in Rome al meer dan een eeuw op die dag het feest van al de martelaars. Zelfs Duitsland kende toen al enkele decennia de 1 november-datum. Bewijzen dat Allerheiligen en Halloween géén Keltische wortels hebben, lijkt met de huidige stand van de wetenschap onmogelijk. Maar bewijzen dat die wortels wél bestaan, lijkt al even onmogelijk.
15.50	Koffie en thee
16.10	Vincent Megaw: "The Basse-Yutz, Lorraine 1927 find: a mystery story of evidence for Celtic feasting." Abstract. Late in November 1927 a gang of railway labourers working at Basse-Yutz on the right bank of the Moselle came across a find unique to this day - two Etruscan bronze stamnoi together with a near-identical pair of early La Tène bronze flagons embellished with coral and enamel. The lecture tells the story of the discovery and how all four bronzes - dated to the later fifth or early fourth century BC - came to be purchased by the British Museum two years later, never to leave British shores. The complex technology represented by the flagons as well as origin of the stamnoi will also be discussed against the background of the funerary feast which seems to have been such a feature of late Hallstatt and early La Tène burials north of the Alps.
17.10	Borrel

Excursie tentoonstelling 'Het Geheim van de Kelten'

9 juni 2006

Op vrijdag 9 juni kwam door een samenwerking tussen studievereniging Asterix en de stichting een excursie tot stand naar de tentoonstelling ‘Het Geheim van de Kelten’ in het Limburgs Museum te Venlo. De opkomst en de animo onder de deelnemers bleken groot. Lauran Toorians zorgde hierbij voor een bezielende rondleiding.

'Het geheim van de Kelten' is een boeiende expositie over de Kelten in de Lage Landen, met bijzondere aandacht voor de rol van leiderschap, strijd, landbouw, handel, religie en rituelen. Archeologische topstukken worden uit België, Nederland en het Duitse grensgebied bijeengebracht en voor het eerst in samenhang ter bezichtiging gesteld. De tentoonstelling is te bezichtigen tot en met 19 november van dit jaar. Voor nadere informatie, zie www.dekelten.nl en www.limburgsmuseum.nl. Zie Kelten 31 voor een bespreking van de tentoonstelling.

• 

  Deelnemers aan de vlaai en koffie/thee

• 

  Deelnemers aan de vlaai en koffie/thee

• 

  Lauran Toorians

Lezingen Joseph Nagy en Karen Jankulak

Donderdag 20 april 2006. Tijd: 19:30 - 21:15.

Zaal 015, Drift 27, Utrecht.

In samenwerking met studievereniging Asterix organiseerde de stichting twee lezingen. Karen Jankulak (Univ. Lampeter), auteur van The Medieval Cult of St Petroc, geeft een lezing met als titel "Saints and Swine: St Cadog and his Boar from Lifris to Caradog". Zij wordt gevolgd door prof. Joseph F. Nagy (UCLA), onder meer bekend van zijn boek Conversing with Angels and Ancients. De titel van zijn lezing luidt: "Poets, Outlaws, and Other Difficult People in Medieval Celtic Traditions".

Programma:

19.30	Karen Jankulak: "Saints and Swine: St. Cadog and his Boar from Lifris to Caradog"
20.15	pauze
20.30	Joseph F. Nagy: "Poets, Outlaws and Other Difficult People in Medieval Celtic Traditions"
21.15	einde

Tentoonstelling 'De wereld van St. Patrick' op St Patrick's Day 2006

18 maart 2006. Tijd: 10:00 - 17:00.

Spoorwegmuseum, Utrecht

Van Hamel-lezing 2005 (vijftiende editie) — Themamiddag 'Keltisch in Utrecht'

Zaterdag 8 oktober, 14:00 - 17:00.

Sweelinckzaal, Drift 21, Utrecht.

De Stichting A.G. van Hamel voor Keltische Studies organiseerde op zaterdag 8 oktober de vijftiende editie van de Van Hamel-lezing. De Van Hamel-lezing 2005 werd uitgesproken door prof. dr. 'Peter Schrijver. Peter Schrijver trad in november 2005 aan als hoogleraar Keltisch in Utrecht. De titel van zijn lezing is: "Sinds wanneer is Ierland eigenlijk Keltisch?". De stichting koos er dit jaar voor om de Van Hamel-lezing uit te breiden tot een themamiddag 'Keltisch in Utrecht'. Een aantal keltologen van de Universiteit Utrecht bogen zich over spraakmakende thema's in de keltologie.

Programma:

14:00	ontvangst en opening
14:15	Leni van Strien-Gerritsen: "Keltisch: 'De parel in de kroon van de UU'."
14:30	Ranke de Vries: "Uitdagingen in de Keltologie."
15:00	koffie en thee
15:30	Bart Jaski: "Een vet verhaal: Ierland + India - Kelten."
16:00	Peter Schrijver: "Sinds wanneer is Ierland eigenlijk Keltisch?" (Van Hamel-lezing)
17:00	afsluiting
De sprekers (van links naar rechts): Peter Schrijver, Leni van Strien, Ranke de Vries, Bart Jaski. Foto: Kees Ampt (Ierland.plein.nl).

Keltisch Colloquium 2005

Zaterdag 21 mei 2005, 11:00 tot 16:00.

Auditorium Museum Catharijneconvent, Lange Nieuwstraat 38, Utrecht.

Programma:

11.00	Ontvangst
11.15	Opening door voorzitter
11.30	Alderik Blom: 'Het glossarium van Endlicher.' Abstract. Het glossarium van Endlicher is genoemd naar de negentiende-eeuwse ontdekker van deze korte tekst, die in een zestiental middeleeuwse handschriften is aangetroffen en wel is gedateerd tot de vijfde eeuw na Christus. De woorden die in het glossarium van Endlicher (in het Latijn) worden verklaard, werden door de samensteller(s) van deze tekst als 'Gallisch' gekenmerkt. Dit glossarium is bijzonder interessant, aangezien deze tekst door wetenschappers doorgaans wordt gezien als een belangrijke bron voor de latere ontwikkeling van het Gallisch. Er bestaan twee versies van dit glossarium, waarvan de korte versie, de uerbis gallicis genaamd, bestaat uit de verklaringen van vier woorden. Deze korte versie is verreweg het meest wijdverbreid. De lange versie (de nominibus gallicis genaamd, en zeventien verklaarde woorden bevattend) is uit slechts één handschrift bekend. In deze korte lezing zal worden ingegaan op enkele aspecten van dit glossarium aangaande de context en aard van deze glossen zo wel als hun mogelijke herkomst.
12.00	Peter Verbist: 'De sleutel van Petrus: Over de langzame ondergang van de Keltische paasberekening in de Vroege Middeleeuwen.' Abstract. De Britse Eilanden hebben altijd een heel speciale plaats bekleed in de cultuurgeschiedenis van de Vroege Middeleeuwen. De ijverige kopiisten in Ierse scriptoria hebben immers de niet te onderschatten verdienste om vele en belangrijke teksten te hebben overgeleverd aan latere generaties. Peter Verbist zal in zijn verhaal inzoemen op de paasberekening, d.i. de jaarlijkse berekening van Paaszondag. Naast het al dan niet dragen van de tonsura, staat deze discussie immers bekend als één van de grote twistpunten tussen de Britse Eilanden en Rome. Eerst zal in de lezing worden ingegaan op de mislukte pogingen van Columbanus om de Keltische paasberekening te introduceren op het West-Europese continent (590-610). Vervolgens wordt gekeken naar het tegenoffensief vanuit Rome op de Britse Eilanden (vanaf 597). Langzaam maar zeker wint de Roomse paasritus terrein op de hardnekkige Keltische paasberekening. Het grote punt van de lezing is dat de twistende partijen in deze controverse zich slechts in beperkte mate gebaseerd hebben op inhoudelijke argumenten, en in veel ruimere mate op gezagsargumenten. Door deze tweede categorie van argumenten te analyseren krijgen we een scherp beeld van de middeleeuwse omgang met gezag en traditie.
12.30	Lunch
14.00	Mick van Rootseler: 'Terug naar de bron. Oudwelshe en Oudcornishe manuscripten - alles op een rij?' Abstract. Het tekstmateriaal uit de Oudwelshe, Oudcornishe en Oudbretonse periode - van ongeveer de achtste tot en met de twaalfde eeuw - wordt steevast aangeduid als 'mager' en 'niet bijzonder interessant'. Het betreft de vroegst overgeleverde geschreven bronnen in deze talen, afgezien van inscripties in steen en dergelijke uit een vroeger stadium. Tijdens de lezing (geïllustreerd met veel voorbeelden en afbeeldingen) zal een beknopt overzicht worden gegeven van het Oudwelshe en Oudcornishe materiaal en het onderzoek dat daarmee is verbonden. Ook het Middelwelshe materiaal komt aan bod, met name als het gaat om de hedendaagse wetenschappelijke onderzoeksmethoden. Zijn deze methoden ook geschikt voor de 'oude' periode? Rest tenslotte de vraag: staat alles wel op een rij? En waarom terug naar de bron? Wat is die bron en waarom is deze zo belangrijk om alles op een rij te krijgen?
14.30	Peter Liebregts:‘W.B. Yeats en Cuchulain: (auto)biografie op het toneel.’ Abstract. Net als in zijn dichtwerk heeft William Butler Yeats (1865-1939) in zijn toneelwerk veelvuldig gebruikt gemaakt van elementen uit de Keltische mythologie om zo in het kader van de zgn. 'Celtic Revival' te proberen de eigenheid van Ierland en de Ierse cultuur uit te drukken. Een sleutelfiguur in dit opzicht is de Ierse held Cuchulain aan wie Yeats vijf toneelstukken wijdde, te weten, On Baile's Strand (1904), The Green Helmet (1910), At the Hawk's Well (1916), The Only Jealousy of Emer (1919) en The Death of Cuchulain (1939). Deze stukken vormen een cyclus die als een soort dramatische biografie van Cuchulain kan worden gelezen, maar gaandeweg de compositie is Yeats steeds ambitieuzer geworden in zijn bedoelingen, vooral in de laatste drie stukken. Zo vormt de cyclus voor Yeats niet alleen een Iers antwoord op het oud-Griekse theater als een vorm van nationaal ritueel drama, ze is ook een moderne Westerse variant op het Japanse Noh-theater waarin het bovennatuurlijke en het natuurlijke naast elkaar worden gepresenteerd. Daarnaast hebben de laatste drie stukken ook veel autobiografische elementen, en vormen ze tevens een dramatische weergave van Yeats' religieus-filosofische opvattingen. In deze lezing zal geprobeerd worden die complexiteit van Yeats' eigenzinnige gebruik van de Cuchulain-figuur te bespreken.
15.00	Koffie / Thee
15.15	Ton Derks: 'Romeinse wijgeschenken uit het heiligdom van Mars Iovantucarus in Trier: een herinterpretatie.' Abstract. Uit het vlak buiten Trier op de westelijke oever van de Moezel gelegen Marsheiligdom stamt een aantal opmerkelijke wijgeschenken die tot op heden vooral verklaard zijn als dankuitingen voor een goddelijke genezing door een lokale Marsgod. Deze 'Keltische' Mars zou niets met de Romeinse Mars van doen hebben en gespecialiseerd zijn in genezing. In deze lezing wordt deze interpretatie ter discussie gesteld en een alternatieve lezing van de beeldtaal voorgesteld. Deze plaatst de monumenten in een Grieks-Romeinse beeldtraditie en beschouwt ze als uitingen van rituelen verbonden met de menselijke levenscyclus.
15.45	Afsluiting
	De sprekers, van links naar rechts: Alderik Blom, Peter Verbist, Mick van Rootseler, Peter Liebregts en Ton Derks.

Dáibhí Ó Cróinín: 'The Reception of Zeuss's "Grammatica Celtica" in Ireland & Britain'

23 maart 2005, 20.00-21.00.

Stijlkamer (1.06), Kromme Nieuwegracht 80, Utrecht.

Op woensdag 23 maart gaf Dáibhí Ó Cróinín (hoogleraar te University College Galway) een lezing voor de Stichting A.G. van Hamel. Deze lezing, getiteld 'The Reception of Zeuss's "Grammatica Celtica" in Ireland & Britain', vond plaats van 20.00 tot 21.00 in de Stijlkamer (1.06), Kromme Nieuwegracht 80 te Utrecht. De toegang was gratis. Dáibhí Ó Cróinín is vooral bekend geworden door zijn boek Early medieval Ireland dat verplicht studiemateriaal is voor studenten Keltisch. Daarnaast heeft hij bekendheid verworven door zijn intensieve studie naar de vroegmiddeleeuwse Ierse Paasberekening. De lezing was tot stand gekomen in samenwerking met de afdeling Keltisch van de Universiteit Utrecht en het Utrechts Centrum voor Middeleeuwse Studies. Een verslag van de lezing is te vinden in Kelten 27.

Máire Herbert: A satirical view

11 mei 2005, 20:00-21:00.

Stijlkamer (1.06), Kromme Nieuwegracht 80, Utrecht.

Op woensdag 11 mei gaf Máire Herbert (hoogleraar te University College Cork) een lezing voor de Stichting A.G. van Hamel. De lezing vond plaats tussen 20:00 en 21:00 in de Stijlkamer (1.06), Kromme Nieuwegracht 80 te Utrecht. Máire Herbert houdt zich met name bezig met de vroege geschiedenis van Ierland tot de twaalfde eeuw. In één van haar bekendste werken, getiteld Iona, Kells and Derry: the history and hagiography of the monastic familia, hanteert zij historische, taalkundige en literaire methoden om een beeld te schetsen van de geschiedenis van de kloosterfamilie van Columba, ook wel bekend als Colum Cille. In deze lezing sprak ze met name over de twaalfde-eeuwse tekst 'The vision of Mac Conglinne'. De lezing is tot stand gekomen in samenwerking met de afdeling Keltisch van de Universiteit Utrecht en het Utrechts Centrum voor Middeleeuwse Studies. Een verslag van de lezing is te vinden in Kelten 27.

De stichting op het Keltisch Festival 2005 en Castlefest 2005

In 2005 was de stichting met de tentoonstelling 'De Kelten door de eeuwen heen' aanwezig op het Keltisch Festival en op Castlefest, beiden op het park rondom Kasteel Keukenhof te Lisse. Tevens was er, in samenwerking met de Ierse ambassade, een speciale tentoonstelling ontworpen voor de St Patrick's Day viering, die op zaterdag 12 maart 2005 in de St. Janskerk te Utrecht gehouden werd.

Van Hamel-lezing 2004 (veertiende editie) — Thema: W.B. Yeats

Zaterdag 23 oktober 2004. 13:00-16:30.

Zaal 0.32 op Drift 21, Utrecht.

De Stichting A.G. van Hamel voor Keltische Studies organiseerde op zaterdag 23 oktober de veertiende editie van de Van Hamel-lezing. De lezing werd uitgesproken door dr. Colette Kavanagh, met als titel “Yeats’ Beloved: Maud Gonne.” Daarnaast vonden er een tweetal aanvullende lezingen over W.B. Yeats plaats. Dr. Roselinde Supheert sprak over de figuur van Cathleen ni Houlihan in het werk van Yeats en haar ontwikkeling in latere Ierse literatuur. Dr. Wim Tigges (Universiteit van Leiden) besprak de complexe houding die Yeats in zijn werk aanneemt ten opzichte van het occulte. De Van Hamel-lezing werd mede mogelijk gemaakt door de vakgroep Engelse taal en cultuur van de Universiteit van Utrecht.

Programma:

13:00	ontvangst met koffie en thee
13:20	opening door voorzitter
13:30	dr. Wim Tigges (Universiteit van Leiden): "Yeats and Magic."
14:15	dr. Roselinde Supheert (Universiteit van Utrecht): "Images of Cathleen."
15:00	koffie en thee
15:30	dr. Colette Kavanagh: "Yeats' Beloved: Maud Gonne. Myth and Muse" (Van Hamel-lezing)
16:30	afsluiting

Keltisch Colloquium 2004 (veertiende editie)

Zaterdag 5 juni 2004, 11:00 tot 16:15

Auditorium Museum Catharijneconvent, Lange Nieuwstraat 38, Utrecht.

Programma:

11:00	Ontvangst met koffie en thee
11:15	Opening door Bart Jaski. Bart Jaski draagt het voorzitterschap over aan Laura Peelen.
11:30	Rijcklof Hofman: "Het afschrift van Fled Bricrend (het feestgelag van Bricriu) te Leiden."
12:00	Ranke de Vries: "Lí Bán - een wilde vrouw uit de vroege Ierse literatuur."
12:30	Lunch
14:00	Overdracht voorzitterschap van de stichting *
14:15	Freya Verstraten: "Dwang, eigenbelang of overlevingsdrang? Culturele uitwisseling in 13e-eeuws Ierland."
14:45	Greta Anthoons: "Funeraire riten en menselijke resten op vreemde plaatsen. Het begrafenisritueel in Noord-Gallië in de late IJzertijd."
15:15	Koffie / Thee
15:30	Frans Borm: "Over de Gallische oorlog."
16:00	Afsluiting

Lezing Tom Sjöblom: 'Negotiating with gods: A contractual approach to early Irish religion'

13 mei 2004, 20.00-21.00.

Sweelinckzaal, Drift 21, Utrecht.

Op 13 mei 2004 organiseerde de Stichting A.G. van Hamel in samenwerking met de Universiteit van Utrecht een gastcollege van Tom Sjöblom, Associate professor in comparative religion aan de Universiteit van Helsinki, met de titel 'Negotiating with gods: A contractual approach to early Irish religion'.

Abstract: Contracts of different kinds were an important part of early Irish social communication. Contractual thinking was not only the basis of legal interaction, but seem to have pervaded all aspects of early Irish social ideology, including religious thinking. In this talk the contractual basis of early Irish religious thinking will be discussed and the implications this has for our undertanding of what kind of religious tradition we are dealing with.

Keltisch Colloquium 2003 (dertiende editie)

zaterdag 24 mei,

Lange Nieuwstraat 38 - Museum Catharijneconvent Auditorium, Utrecht.

Programma:

11:00	ontvangst met koffie en thee
11:20	opening
11:30	Hans Taillieu: "De oorlogsgodin van de cisalpijnse Kelten"
12:00	Ashwin Gohil: "Antieke Keltische plaatsnamen in Europa en Klein-Azië"
12:30	lunch
14:00	Jacqueline Borsje: "De drievoudige dood in de Oudierse literatuur"
14:30	Jan van der Vegt: "Het 'verrukkende geloof' van A. Roland Holst: Ierse sagen en mythen als inspiratiebron voor een wereldbeeld."
15:00	koffie/thee
15:30	Clara Strijbosch: "Vereerd, verketterd, herrezen. De Heilige Brandaan in teksten en afbeeldingen van de zevende tot de eenentwintigste eeuw."
16:00	afsluiting

Van Hamel-lezing 2003 (dertiende editie): Leni van Strien

donderdag 25 september 2003,

Lange Nieuwstraat 106 — Universiteitsmuseum Open Depot, Utrecht.

De VHL 2003 was tevens het afscheidscollege van Leni van Strien, die haar loopbaan als docente aan de Universiteit Utrecht begon in 1963 en sedert 1987 docent Keltisch is geweest. Het viel tevens samen met het 12 1/2-jarig bestaan van de Stichting A. G. van Hamel voor Keltische studies, die mede op initiatief van Leni van Strien is opgericht.

Programma:

16:00	ontvangst en welkom door dr. Bart Jaski (voorzitter stichting)
16:10	inleiding door prof. dr. P. H. A. Coopmans (directeur IVT, UU)
16:15	VHL 2003: dr. Leni van Strien-Gerritsen: "Het Indo-europese erfgoed en de Keltistiek"
17:30	receptie in het Zaadhuis van het Universiteitsmuseum
19:00	sluiting

Keltisch en Germaans Colloquium 2002 — Thema: Kelten en Germanen in Nederland (twaalfde editie)

zaterdag 20 april 2002

Museum Catharijneconvent.

Programma:

11:00	ontvangst met koffie en thee
11:15	opening en inleiding
11:30	prof. Nico Roymans: "Romeinse zegeldoosjes en de latinisering van de Nederrijnse bevolking"
12:15	dr. Roel Lauwerier: "Dieren als voedsel voor lichaam en geest; de interpretatie van het archeozoölogisch vondstmateriaal van de Germaanse ijzerproductie-nederzetting Heeten
13:00	lunch
14:30	drs. Lauran Toorians: "Een dijk van een argument of een korrel zout? Kadijk en zelzout"
15.15	dr. Aad Quak: "Germaanse sacrale plaatsnamen in het Nederlandstalig gebied"
16.00	einddiscussie

Van Hamel-lezing 2002: Stefan Zimmer

zaterdag 19 oktober 2002

Drift 21 — Sweelinckzaal, Utrecht.

Programma:

13:00	ontvangst
13:15	opening
13:20	prof. Rolf Baumgarten: "Irish literature and medieval etymology."
14:10	koffie en thee
14:40	aankondiging VHL 2002
14:45	VHL 2002. prof. Stefan Zimmer: "Middelwelsh A uo penn bit pont 'Wie hoofd is, zal brug zijn' — achtergrond en betekenis."
15:55	afsluiting

Keltisch Colloquium 2001 — Thema: Arthur (elfde editie)

zaterdag 19 mei 2001

Zalencentrum Cunera.

Het tweede lustrum van de stichting.

Programma:

9:15	ontvangst met koffie en thee
9:50	uitleg over Arthur en het lustrumcolloquium
10:00	dr. Frank Brandsma: "Arthur, koning van verhalen"
10:30	drs. Nicki Bullinga: "Arthurlocaties in Somerset, Devon en Cornwall"
11:25	koffie/thee en taart
11:45	prof. dr. Doris Edel: "De figuur van Arthur in de Brits-Keltische traditie"
12:15	verrassing
12:30	lunch
14:00	vertelling van Culhwch en Olwen door René Calon
14:30	dr. Bart Besamusca: "De rol van moeders in de oorspronkelijke Middelnederlandse Arthurroman"
15:00	thee
15:30	drs. Martine Meuwese: "Arthur in de kunst"
16:30	afsluiting

Van Hamel-lezing 2001 — The Mabinogion: Past, Present & Future (Sioned Davies)

zaterdag 10 november 2001

Domplein - Academiegebouw, Senaatszaal, Utrecht.

Programma:

13:00	ontvangst en opening door prof. dr. Anders Ahlqvist (beschermheer van de stichting)
13:30	The Past: dr. Ceridwen Lloyd-Morgan (National Library of Wales): "From voice to script: medieval exemplars of the Mabinogion"
14:00	Van Hamel-lezing: The Present: prof. dr. Sioned Davies (Universiteit van Cardiff, Wales): "From vellum to video: re-creating the Mabinogion"
14:45	Presentatie vertaling van De Mabinogion / korte pauze
15:15	The Future: drs. Mick van Rootseler (Bradán Feasa Design): "From manuscript to internet: an electronic version of the Mabinogion"
15:45	vragen/discussie/sluiting

Keltisch Colloquium 2000 (tiende editie)

zaterdag 20 mei 2000

KNG 39 - CSB Zalencentrum, Utrecht.

Programma:

10:00	ontvangst met koffie
10:20	opening door de voorzitter
10:30	Dimitri Boekhoorn: "Bretons, de taal van Bretagne?"
11:00	koffie
11:30	prof. dr. Joep Leerssen: "De continuïteit tussen Gaelische en Anglo-Ierse cutluur (1750-1900)."
12:00	Simon Lambrecht: "Dynastieke desintegratie in de vroeg-Ierse epiek."
12:30	lunch
13:40	René Bullinga: "De Ring van Bread Albane."
14:00	drs. Mick van Rootseler: "En zij zongen: 'Chall eile huraibh i chall a ha ro 's haoi o ho trom eile'."
15:00	theepauze
15:30	dr. Leni van Strien: "Een millennium met monniken en monsters: 1000 jaar Kelten en Keltologen in Utrecht."

Van Hamel-lezing 2000: Peter Schrijver

zaterdag 30 september 2000, 14:00

Drift 21 - Sweelinckzaal, Utrecht.

Peter Schrijver: "De Keltische bijdrage aan het ontstaan van het Ingweoons"

Keltisch Colloquium 1999 (negende editie)

zaterdag 29 mei 1999

KNG 39 - CSB Zalencentrum (zaal 1), Utrecht.

Programma:

10:00	ontvangst met koffie
10:20	opening door de voorzitter
10:30	drs. Esther Feer: "De dichter der zwijnen en de vorsten van Wales"
11:00	koffie
11:30	dr. Rob Meens: "Schuld en boete in vroeg-middeleeuws Ierland."
12:00	prof. dr. Peter de Voogd: "Joyce als Kelt."
12:30	lunch
13:30	Marijke Ferguson: "Merlijn - het oude verhaal"
14:30	thee
15:00	drs. Herman Clerinx: "Hedendaagse druïden"

Van Hamel-lezing 1999: Ken George

zaterdag 2 oktober 1999, 14:00

Utrecht.

Spreker: Dr Ken George, "Rhymes in Cornish"

Voor eerdere activiteiten zijn (nog) geen gegevens verzameld. Zie de Mededelingen van de Stichting A. G. van Hamel voor Keltische Studies voor oude aankondigingen.

Themamiddag over Willibrord

23 november 1995

Themamiddag in samenwerking met Firapeel, de Werkgroep Mediëvistiek en het Utrechts Studenten Gregoriaans Koor.